X
تبلیغات
رایتل

با مرورى بر تاریخچه لرزه‌خیزى ایران دیده مى‌شود که کشور ایران یکى از نواحى لرزه‌خیز دنیا است. در بخش بیشتر ایران، لرزه‌خیزى در ارتباط مستقیم با تجدید فعالیت گسل‌هاست و بیشترین تکاپو‌هاى لرزه‌خیزى در امتداد گسل‌هاى فعال روى داده است.

به گفته دیگر، بسیارى از زون‌هاى داراى گسل‌هاى عمده و همبرى‌هاى زمین‌ساختى غیر عادى، داراى نا‌آرامى‌هاى لرزه‌اى بوده و زمینلرزههایى را به وجود میآورند. گفتنى است حرکات لغزشى در امتداد گسل‌ها، ممکن است از نوع خزش آرام و بدون زمین‌لرزه باشد.

گسل زمین‌لرزه‌اى، نوعى شکستگى زمین است که در اثر زمینلرز‌ه کم ژرفا تولید شده باشد و به طور کلى با تجدید حرکت دوباره گسل‌هاى پیشین همراه هستند. این گونه گسل‌ها مى‌توانند درباره سازوکار رهاسازى انرژى لرزه‌اى در طى زمین‌لرزه و نیز تنش‌هاى ناحیه اطلاعات لازم را بدهند.

بیشتر گسل‌هاى زمین‌لرزه‌اى شناخته شده ایران، طولى بیش از 40 کیلومتر د‌ارند و همه آنها با زلزله‌هاى مخرب با بزرگى بیشتر از 7 ، همراه‌اند.

در تمام حالتها، جهت گسل‌هاى زمین‌لرزه‌اى ایران گویاى جهت فشارى در راستاى NNE-SSW است که با جهت حرکت شمال خاورى صفحه عربستان هماهنگى دارد.

گسلهایى که برخوردار از یک یا چند ویژگى زیر باشند، گسلهاى جُنبا یا گسلهایى با توانایى جنبش به حساب میآیند (بربریان و همکاران، 1364) :

* کانونیابى رو مرکز زمینلرزههاى بزرگ در مکانى از درازاى گسل و یا در فرادیواره آن

* گسلش در نهشتههاى کواترنرى پسین

* داشتن دیواره حفظ شده

* داشتن ریزلرزههاى زیاد که با شبکه کامل و بسته لرزهنگارى محلى با خطاى کم در کانونیابى روى زمین و ژرفى و زمانگیرى یکنواخت برداشت میشوند.

* داشتن بستگى به یک گسل شناخته شده جُنبا.

نام و بعضى ویژگیهاى گسلهاى ایران با پیشینه لرزهخیزى در جدول زیر خلاصه شده است (گزارش ملى زلزله).

نام

موقعیت جغرافیایى

درازا (کیلومتر)

امتداد

شیب

گسل زلزلهخیز

60 کیلومترى (NW) نیشابور

66

NW-SE

SW

گسل فشارى کوهبنان

شمال کرمان- خاور زرند

300

NW-SE

NE

گسل کویر بزرگ (دورونه)

تربتحیدریه

700

NW-SE

85

گسل (راندگى) کهریزک

10کیلومترى شاهعبدالعظیم

40

E - W

N

گسل راستالغز گارون

15کیلومترى جنوب نهاوند

35

NW-SE

SW

گسل گرمسار

شمال خاورى گرمسار

100

NE-SW

NNW

گسل فشارى گوک (سروستان)

80کیلومترى خاور کرمان

200

NNW

SW

گسل راستالغز نهاوند

5/2 کیلومترى جنوب نهاوند

65

NW-SE

SW

گسل فشارى نیشابور

30 کیلومترى شمال نیشابور

52

NW-SE

NE

گسل فشارى مُشا

200

NW-SE

N-NE

گسل فشارى الموت

پهلوى جنوبى دره الموت

52

NW-SE

sw30

گسل فشارى ایپک

جنوب بویینزهرا

85

E-W

N

راندگى بایجان

شمال راههزار

45

NW-SE

N

گسل فشارى طالقان

جنوب طالقان

64

E-W

S

گسل فشارى تسوج

5کیلومترى شمال تسوج

61

NE-SW

NW

گسل جنوب رى

جنوب شاهعبدالعظیم

5/18

E-W

N-NW

گسل فشارى خزر

جنوب دشت کرانهاى مازندران

600

E-W

S

گسل فشارى رفسنجان

20کیلومترىجنوبرفسنجان

140

NW-SE

SW

گسل فشارى شاهوار

شمال–شمالخاور شاهرود

60

NW-SE

NW

گسل فشارى شاهکوه

شمال-شمال باخترى شاهرود

115

NE-SW

NW

گسل فشارى شمال البرز

دامنه شمالى البرز

300

E-W

S

گسل فشارى شمال تبریز

بلافصل شمالى تبریز

150

NW-SE

NE

گسل شمال تهران

بلافصل شمال تهران

90

E-W

N

گسل (راندگى)شمال رى

جنوب بهشتزهرا

17

E-W

N

گسل فشارى شمال قزوین

شمال قزوین

60

E-W

راندگى قزلاوزن(منجیل)

65

NW-SE

N-NW

گسل فشارى کشفرود

120

NW-SE

NE